Çorbada Kimin Tuzu Var?

Haziran 21, 2026

Sevgili Erol,

1. Tek neden arayışı: zihnin kolaycılığı

İnsan, karmaşayı sevmez.
Karmaşıklık yorucudur.

Bu yüzden başarısızlıkla karşılaştığında zihnimiz hızla bir şey yapar:
Bir neden seçer.

Mümkünse tek bir neden.

Çünkü tek neden, sorumluluğu daraltır.
Daralan sorumluluk, hafifleyen vicdan demektir.

Ama gerçek hayat böyle işlemez.

⸻

2. Hikâyeler ve gerçekler

Napolyon’a atfedilen bir anlatı vardır.
Savaş kaybedilmiştir.

Generaller nedenleri saymaya başlar:

Barut bitti…
Şartlar kötüydü…
Eksikler vardı…

Ve lider sözü keser:

“Devam etmeyin.”

Çünkü bazen ilk gerekçe, gerçeğin tamamını açıklamaz; sadece onu örtmeye başlar.

Çünkü sorun süreçte değil, başlangıçtadır. İlk tercih yapısal olarak hatalıysa, sonradan geliştirilen her çözüm yalnızca o hatanın sınırları içinde kalır.

Kemal Kılıçdaroğlu’nun CHP’ye genel başkan olması da “barut bitti”yle eş anlamlıydı.

⸻

3. Siyasette en kolay refleks

Bugün siyaset konuşurken aynı refleksi görüyorum.

Bir şey kötü gittiğinde açıklama hızla dışarıya yöneliyor:

Suçlu bellidir.
Sebep dışarıdadır.
Hata başkasındadır.

Bazen sistemdir, bazen karşı taraf, bazen şartlar…

Ama çok nadir şu soru sorulur:

“Ben bu tablonun neresindeyim?”

⸻

4. Sadece lider mi sorumlu?

Hiçbir siyasi yapı tek bir kişiyle ayakta durmaz.

Onu büyüten bir çevre vardır.
Onu mümkün kılan bir destek vardır.
Onu sessizce izleyenler vardır.
Onu eleştirip yine de yanında duranlar vardır.

Ve bazen en önemlisi:

Gördüğü halde görmemeyi seçenler vardır.

⸻

5. Alkıştan suçlamaya hızlı geçiş

İnsan değişebilir.
Fikir değiştirebilir.

Bu doğaldır.

Ama sorun şurada başlar:

Dün alkışlananı bugün tamamen inkâr ederken,
o alkışın payını hiç sorgulamamak.

Birini yıllarca destekleyip sonra bütün sorumluluğu onun üzerine bırakmak kolaydır.

Ama kolay olan her şey doğru değildir.

⸻

6. Asıl soru

Bugün birilerini “hain” diye damgalayanların geçmişine bakınca şunu görmek mümkün:

Aynı isimler bir dönem umuttu.
Aynı isimler bir dönem alkıştı.
Aynı isimler bir dönem “çözüm”dü.

O zaman soru şudur:

Ne değişti? Sadece kişiler mi, yoksa bakış mı?

⸻

7. Aynaya dönmeyen hesaplaşma

Eğer bir insan her hatayı dışarıda arıyorsa,
içeride hiçbir şey değişmiyor demektir.

Ve içeride hiçbir şey değişmiyorsa,
dışarıdaki isimlerin değişmesi bir şey değiştirmez.

⸻

8. Son soru

Sevgili kendim,

Belki de en zor soru şudur:

“Bu çorbada benim tuzum ne?”

Ve bu soru dürüstçe sorulmadıkça,
hiçbir siyasi hikâye gerçekten bitmez.

İmza: Kendin

(Bu yazılar, doğrular ilan etmekten çok, rahatsız edici sorular sormak niyetiyle kaleme alınmıştır.)