Zam mı, Ölçüsüzlük mü?

Temmuz 04, 2026

Sevgili Erol,

Su…
Hayatın kendisi.

Bir insan sudan vazgeçemez.
Elektriği biraz daha az kullanabilir.
Yeni bir gömlek almayı erteleyebilir.
Tatile gitmeyebilir.
Ama suyu tüketmemeyi seçemez.

İşte tam da bu yüzden suyun fiyatı yalnızca ekonomik bir veri değildir.
Bir toplumun adalet anlayışının da göstergesidir.

Geçtiğimiz günlerde kendi faturalarımı karşılaştırdım.

Ocak 2026’da kullandığım suyun birim fiyatı yaklaşık 55 TL idi.
Temmuz ayında aynı suyun birim fiyatı yaklaşık 66 TL’ye yükselmiş.

Yaklaşık yüzde 20.

Aynı dönemde SSK ve Bağ-Kur emeklisinin maaş artışı ise yüzde 12,19.

İki rakam…
İki gerçek…
Ve aralarında giderek açılan görünmez bir makas.

Kimse bana bunun sadece matematik olduğunu söylemesin.

Çünkü matematik bazen vicdanın da dilidir.

Bir emeklinin geliri yüzde 12 artarken temel yaşam ihtiyacının yüzde 20 artması, yalnızca fiyat değişikliği değildir.
Bu, gelir ile yaşam maliyeti arasındaki dengenin bozulmasıdır.

Üstelik söz konusu olan lüks tüketim değil.

Sudur.

İnsan hayatının en temel gereksinimlerinden biri.

Bazen toplumlar büyük kırılmalar yaşamaz.

Sessizce yorulur.

Her ay biraz daha eksilerek…

Bir kilo meyveden vazgeçilir.
Bir kitap alınmaz.
Bir otobüs yolculuğu ertelenir.
Sonra et sofradan çekilir.
Sonra toruna alınacak küçük bir hediye.

Hiçbiri tek başına büyük görünmez.

Ama yıllar sonra dönüp bakıldığında kaybolan yalnızca para değildir.

Yaşam kalitesidir.

…

Ekonomi yalnızca büyüme rakamlarından ibaret değildir.

Gerçek ekonomi;
emeklinin pazarda kaç kilo domates alabildiğinde,
öğrencinin kaç kitap satın alabildiğinde,
bir ailenin musluğu açarken endişe duyup duymadığında gizlidir.

Bu yüzden mesele yüzde 20 değildir.

Mesele ölçüdür.

Çünkü adalet, herkese aynı yükü yüklemek değildir.

Adalet;
yükü taşıma gücüne göre paylaşabilmektir.

…

Belki de bugün sormamız gereken soru şudur:

Bir toplumda temel ihtiyaçların fiyatı, sabit gelirlerin önüne geçtiğinde kaybedilen ilk şey para mıdır?

Yoksa güven duygusu mu?

İmza: Kendin

(Bu yazılar, doğrular ilan etmekten çok, rahatsız edici sorular sormak niyetiyle kaleme alınmıştır.)